U heeft een 3D scan laten maken van uw project. De scandata is binnen en nu komt de vraag: hoe krijg ik dit werkbaar in ArchiCAD? Het antwoord is eenvoudiger dan u misschien denkt, maar er zitten wel een paar belangrijke stappen tussen het ontvangen van het bestand en het daadwerkelijk gebruiken als BIM-referentie.
Deze handleiding laat zien hoe u de aangeleverde scandata van InMeetMeesters praktisch integreert in uw ArchiCAD-workflow. Geen theoretisch verhaal over scannen zelf, dat hebben wij al gedaan, maar een stapsgewijze uitleg van import tot modellering.
Voor architecten die werken aan bestaande gebouwen is nauwkeurige documentatie van de werkelijke situatie onmisbaar. Verouderde tekeningen, ontbrekende details of scheefstanden die pas tijdens de uitvoering opvallen: het zijn bekende frustraties bij renovatie- en transformatieprojecten.
Een 3D laserscan geeft u een exacte digitale weergave van de bestaande situatie. Miljoenen meetpunten die samen een compleet beeld vormen van muren, vloeren, plafonds en installaties. Die data vormt een betrouwbare basis voor uw BIM-model in ArchiCAD. U modelleert niet meer op basis van geschatte maten of verouderde tekeningen, maar op een exacte digitale kopie van de werkelijkheid.
ArchiCAD ondersteunt point clouds natively, waardoor er geen extra software nodig is om te beginnen. Bovendien kunt u in alle weergaven uitlijnen op de scanpunten: plattegrond, doorsnede, gevel én 3D. Daarmee werkt de point cloud als een precisiemeetlint dat altijd beschikbaar is terwijl u modelleert.
Na de scan ontvangt u een pakket met bestanden. Het belangrijkste bestand voor ArchiCAD-gebruikers is het E57-bestand. Dit is een universele open standaard voor point clouds die direct importeerbaar is in ArchiCAD. Geen conversies nodig, geen tussenliggende software, gewoon rechtstreeks te gebruiken.
ArchiCAD ondersteunt twee invoerformaten voor point clouds: E57 en XYZ. Voor professionele laserscans is E57 de standaard. XYZ is een eenvoudiger formaat dat soms gebruikt wordt bij minder complexe meetsituaties.
Bij grotere projecten leveren we soms meerdere E57-bestanden aan, bijvoorbeeld één per verdieping of per bouwdeel. Gesegmenteerde bestanden per verdieping werken een stuk efficiënter dan één groot bestand. Bespreek dit vooraf met InMeetMeesters, dan leveren wij direct in de indeling die uw workflow vereist.
Een belangrijk punt waarover we vooraf afstemmen: het coördinatenstelsel. Wilt u de scan in RD/NAP (Rijksdriehoekstelsel en Normaal Amsterdams Peil), of werkt u liever met een projectgebonden coördinatenstelsel? Die keuze bepaalt hoe makkelijk de scan later uitlijnt met uw ArchiCAD-project.
Communiceer dit vooraf. Achteraf heruitlijnen kost onnodig extra tijd.
Zodra u het E57-bestand importeert in ArchiCAD, converteert het programma dit automatisch naar een LCF-bestand. Dit is ArchiCAD's eigen point cloud formaat, geoptimaliseerd voor prestaties.
Dit LCF-bestand moet altijd mee als u het project deelt met collega's of opent op een andere computer. Stuurt u alleen het ArchiCAD-projectbestand (.pln) door zonder het LCF-bestand? Dan raakt de link met de point cloud kwijt.
Bewaar het LCF-bestand altijd in dezelfde map als uw projectbestand en neem beide mee bij uitwisseling.
De import zelf is gemakkelijk als u de juiste stappen volgt:
Na deze stappen verschijnt de point cloud in uw project. Bekijk de scan eerst in de 3D-weergave en navigeer naar "Volledige omvang" om een overzicht te krijgen. Herkent u de structuur van het gebouw? Kloppen de verhoudingen? Deze visuele check bevestigt dat de import geslaagd is.
Let op: point clouds zijn uitsluitend bedoeld als referentie. Ze zijn niet zichtbaar in afgedrukte output of geëxporteerde PDF's. U modelleert BIM-elementen bovenop de scan, die elementen verschijnen wel in uw uitvoer. De point cloud blijft altijd een werkinstrument op de achtergrond.
Begin met de laagstructuur en de verdiepingsweergave. Die twee instellingen bepalen hoe u de scan ziet terwijl u modelleert.
Selecteer de point cloud en open de Object Settings (Ctrl+T). Wijs de point cloud toe aan een aparte laag, bijvoorbeeld SCAN_referentie of Point Cloud.
Door de scan op een eigen laag te zetten kunt u hem met één klik aan- of uitzetten. Handig tijdens modelleren: soms wilt u de volledige point cloud zien, soms juist alleen uw eigen BIM-elementen.
In dezelfde Object Settings gaat u naar Floor Plan Display. Stel het als volgt in:
Die doorsnede bepaalt welk "plakje" van de point cloud u ziet in de plattegrondweergave. Voor een begane grond wilt u punten zien tussen vloerniveau en borsthoogte, niet het hele gebouw van kelder tot dak.
Als het coördinatenstelsel goed is afgestemd, zou de scan moeten landen op ongeveer de juiste plek. Toch is finetuning vaak nodig.
Verticaal uitlijnen: Open het Sectievenster. Hier ziet u de scan in doorsnede en kunt u precies zien of het vloerniveau klopt met uw verdiepingspeil. Gebruik Verplaatsen (Ctrl+D) om de point cloud verticaal te verschuiven totdat de vloer samenvalt met uw storey-niveau.
Horizontaal uitlijnen: In de plattegrondweergave gebruikt u Verplaatsen (Ctrl+D) en Roteren (Ctrl+E). Kies twee herkenbare punten in de scan, een buitenhoek van het gebouw en een kolom, en lijn die uit met uw rasterlijnen of assen.
Let op: beweeg het project naar de scan, niet de scan naar het project. Als u de scan gaat verplaatsen en roteren, raakt u het oorspronkelijke coördinatenstelsel kwijt. Documenteer elke transformatie die u toch toepast.
Voordat u begint met modelleren, controleert u altijd de schaal. Meet in ArchiCAD een bekende afstand in de point cloud, zoals de breedte van een deuropening of de lengte van een muur. Klopt die afstand met de werkelijkheid? Deze controle helpt u vervelende verrassingen later te voorkomen.
Dit is één van de krachtigste en minst bekende functies voor het werken met point clouds in ArchiCAD: alle scanpunten zijn uit te lijnen in alle weergaven.
U kunt tijdens het modelleren direct uitlijnen op de exacte meetpunten van de scan. Of u nu een wand tekent, een kozijn plaatst of een doorsnedelijn intrekt, het werkt in alle weergaven zoals plattegrond, doorsnede, gevel én 3D.
In de praktijk werkt dit als volgt:
ArchiCAD past bovendien automatisch de puntdichtheid aan op basis van uw zoomniveau: ingezoomd ziet u meer detail, uitzoomen geeft een lichter weergegeven overzicht. Dit houdt de interface responsief, ongeacht de bestandsgrootte.
Nu de scan goed staat en de uitlijning actief is, kunt u beginnen met modelleren.
Start in de 3D-weergave. Bekijk de scan in zijn geheel. Hoe is het gebouw opgebouwd? Waar lopen constructieve wanden? Hoe verhouden de verdiepingen zich tot elkaar? Dit overzicht helpt u een mentaal beeld te vormen voordat u inzoomt op details.
Veel architecten weten dat de point cloud beschikbaar is in de plattegrond, maar benutten hem ook in doorsnede en gevel:
Pak één verdieping tegelijk aan. Stel voor die verdieping de juiste Floor Plan Display Range in, zodat u alleen het relevante plakje van de scan ziet.
Schakel naar de plattegrondsweergave en begin met de hoofdstructuur:
Controleer regelmatig of uw BIM-elementen kloppen met de scan. Schakel heen en weer tussen model en point cloud. Bij kritieke maatvoeringen is het verstandig een senior collega of projectleider mee te laten kijken.
Niet alles in een point cloud is glashelder. Soms is een gebied minder goed gescand doordat er obstakels in de weg stonden. In zulke gevallen:
Point clouds kunnen groot zijn en dat maakt ArchiCAD traag als u niet oplet. Graphisoft adviseert point cloud objecten niet groter te maken dan 2 à 3GB per bestand.
Hoge puntdichtheid is prachtig voor visuele inspectie, maar voor BIM-modellering niet nodig. Als het E57-bestand erg groot is en ArchiCAD vertraagt, reduceer dan de puntdichtheid met CloudCompare (gratis open-source software). Importeer het E57-bestand, gebruik de "Subsample" functie om bijvoorbeeld 50% van de punten te behouden en exporteer opnieuw als E57.
Bij grote projecten is het het meest efficiënt om vooraf met InMeetMeesters af te stemmen dat we het bestand segmenteren, één E57 per verdieping of per vleugel. U laadt dan alleen wat u nodig heeft, niet het hele gebouw tegelijk.
Zet de point cloud standaard uit als u niet actief naar de scan kijkt. Point cloud aan tijdens natrekken, point cloud uit tijdens rendering of presentaties.
U stuurt het ArchiCAD-projectbestand naar een collega. De point cloud is weg.
Oplossing: Bewaar het LCF-bestand altijd in dezelfde projectmap. Stuur bij uitwisseling altijd beide bestanden mee.
U exporteert een PDF of drukt af maar de scandata is nergens te zien. Dit is geen fout, maar een eigenschap: point clouds zijn referentiegeometrie en verschijnen nooit in afgedrukte output of exports.
Oplossing: Weet vooraf dat u BIM-elementen modelleert bovenop de scan. Die elementen verschijnen wel in uw uitvoer. De point cloud blijft altijd een intern werkinstrument.
U importeert een E57 van 3GB en ArchiCAD wordt onwerkbaar traag.
Oplossing: Verklein het bestand eerst in CloudCompare, of vraag InMeetMeesters vooraf het bestand te segmenteren per verdieping.
U importeert de scan, maar deze komt kilometers verwijderd van uw project binnen.
Oplossing: Bespreek vooraf met InMeetMeesters welk coördinatenstelsel u nodig heeft, RD/NAP of projectgebonden. Wij leveren de scan aan in het gewenste systeem.
U vindt het makkelijker om de scan naar uw model te verplaatsen. Later werkt een constructeur of installateur met dezelfde scandata in een ander programma en niets lijnt meer uit.
Oplossing: Beweeg het project naar de scan. Documenteer elke transformatie die u toch toepast.
U gaat direct modelleren zonder de schaal te verifiëren. Na een week werk blijkt het model net niet te kloppen.
Oplossing: Meet altijd eerst een bekende afstand. Klopt die? Dan kunt u veilig beginnen.
InMeetMeesters kan verschillende bestandsformaten aanleveren. Hoe weet u wat u nodig heeft?
E57 - De standaard voor ArchiCAD Voor ArchiCAD-gebruikers die zelf willen modelleren is E57 de logische keuze: universeel, direct importeerbaar, maximale flexibiliteit.
RCP/RCS - Voor Autodesk-gebruikers Werkt u naast ArchiCAD ook met Revit of AutoCAD? Dan is RCP handiger. Voor puur ArchiCAD-gebruik heeft u hier niets aan.
DWG - Als u geen point cloud wilt Sommige architecten willen geen ruwe scandata maar direct uitgewerkte 2D plattegronden en doorsneden. InMeetMeesters kan de scan ook converteren naar DWG. Dat scheelt modeleerwerk, maar u mist de flexibiliteit van de ruwe data voor toekomstig gebruik.
De keuze hangt af van uw workflow. Wilt u volledige controle en werkt u graag in BIM? Vraag E57. Wilt u snel een basis voor een eenvoudig project? Overweeg DWG.
ArchiCAD's eigen point cloud functionaliteit is voor de meeste projecten voldoende. Voor complexere gebouwen bestaan er plugins die extra mogelijkheden bieden:
BIMmTool - Een volledig geïntegreerde ArchiCAD add-on speciaal ontwikkeld voor point cloud naar BIM workflows. Biedt geautomatiseerde detectie van wanden en vloeren in de point cloud, wat modelleertijd verder terugbrengt bij complexe bestaande gebouwen.
PointCab ArchiCAD plugin - Voor projecten waar u meer wilt dan natrekken, zoals gedetailleerde vervormingsanalyse of nauwkeurige volumeberekeningen.
Voor standaard renovatie- en transformatieprojecten zijn beide plugins niet per se noodzakelijk.
ArchiCAD integratie met 3D scans is geen rocket science, maar vraagt wel aandacht voor details. Stem vooraf het coördinatenstelsel af, weet dat de point cloud niet in uw afgedrukte output verschijnt, maak gebruik van uitlijnen op scanpunten in alle weergaven en houd de performance in de gaten bij grote bestanden.
De investering in een goede setup betaalt zich terug in efficiënter modelleren. U werkt met betrouwbare data, voorkomt fouten tijdens uitvoering en levert een BIM-model op dat aansluit bij de werkelijkheid.
Bij InMeetMeesters leveren we de scan aan in het formaat dat past bij uw workflow: E57 voor ArchiCAD-gebruikers, op verzoek gesegmenteerd per verdieping en afgestemd op uw coördinatenstelsel. Zodat u kunt beginnen waar het om gaat: ontwerpen.
Heeft u vragen over welk bestandsformaat het beste past bij uw specifieke project, of wilt u weten hoe we de scan kunnen optimaliseren voor uw ArchiCAD-workflow? Neem gerust contact op. We denken graag met u mee.
